Bladluis bestrijden. Wat te doen tegen bladluis?

Bladluizen zijn kleine plantenetende insecten die regelmatig voorkomen op tuinplanten, kamerplanten, struiken en jonge scheuten. Vaak zitten ze met meerdere exemplaren bij elkaar op jonge bladeren, stengels en bloemknoppen. Daar nemen ze plantensap op.

Een paar bladluizen vormen meestal niet direct een probleem. Wanneer een kolonie groter wordt, kan de plant er wel hinder van ondervinden. Jonge bladeren kunnen bijvoorbeeld vervormen, de groei kan achterblijven en op de bladeren kan een kleverige laag ontstaan.

Maar hoe herken je bladluis, waarom verschijnt bladluis soms ineens op een plant en wat kun je doen wanneer je veel bladluizen aantreft? In dit artikel leggen we het uit.

Bladluis, wat is het?

Bladluizen behoren tot de groep Aphidoidea. Er bestaan veel verschillende soorten en ze kunnen onder andere groen, zwart, geel, rood, bruin of grijsachtig van kleur zijn.

De insecten zijn meestal slechts enkele millimeters groot. Ze hebben een zacht lichaam, zes poten en twee antennes. Afhankelijk van de soort en omstandigheden kunnen bladluizen zowel met als zonder vleugels voorkomen.

Bladluizen beschikken over stekend-zuigende monddelen. Hiermee kunnen ze plantensap uit de vaatbundels van een plant opnemen. Vooral jonge scheuten en bladeren zijn aantrekkelijk, omdat daar veel transport van voedingsstoffen plaatsvindt.

Bij grote aantallen kan dit zichtbaar worden aan de plant. Denk bijvoorbeeld aan gekrulde of vervormde bladeren en een verminderde ontwikkeling van jonge scheuten.

Hoe komen bladluizen op je plant terecht?

Het lijkt soms alsof bladluizen van de ene op de andere dag zijn verschenen. Dat is niet zo vreemd. Onder gunstige omstandigheden kunnen bladluizen zich namelijk snel voortplanten.

Daarnaast kunnen gevleugelde bladluizen zich naar andere planten verplaatsen. Door hun geringe gewicht kunnen ze daarbij ook door luchtstromen en wind worden meegenomen.

Vooral jonge, zachte plantendelen zijn aantrekkelijk. Daarom zie je bladluizen vaak bij nieuwe scheuten, jonge bladeren en bloemknoppen.

Controleer in het voorjaar en de zomer daarom regelmatig de jonge delen van planten. Kijk daarbij ook aan de onderzijde van bladeren en rondom groeipunten.

Hoe herken je bladluis op een plant?

Bladluizen zijn met het blote oog te zien, maar door hun kleine formaat vallen ze niet altijd direct op. Vaak merk je eerst veranderingen aan de plant.

Mogelijke signalen zijn:

• groepjes kleine insecten op jonge scheuten of bladeren;
• gekrulde of vervormde bladeren;
• jonge scheuten die zich minder goed ontwikkelen;
• een kleverige laag op bladeren;
• veel mieren rondom een plant;

donkere aanslag op bladeren waarop honingdauw aanwezig is.

Die kleverige laag wordt honingdauw genoemd. Bladluizen scheiden deze suikerrijke vloeistof uit. Op honingdauw kunnen vervolgens roetdauwschimmels groeien, waardoor bladeren een donkere aanslag kunnen krijgen.

Mieren komen regelmatig af op honingdauw. Veel mieren die langs de stam of stengels van een plant lopen, kunnen daarom een aanwijzing zijn om de plant eens goed op bladluizen te controleren.

Is bladluis schadelijk voor planten?

Een klein aantal bladluizen hoeft niet direct problemen te veroorzaken. Planten kunnen doorgaans enige vraat of opname van plantensap verdragen.

Bij grote aantallen kan de situatie anders zijn. Vooral jonge planten en jonge scheuten kunnen gevoeliger zijn. Bladeren kunnen vervormen en de groei kan worden geremd.

Daarnaast kunnen sommige soorten bladluizen plantvirussen overbrengen. Hoe groot dit risico is, verschilt per plantensoort en bladluissoort.

Het is daarom vooral verstandig om de ontwikkeling in de gaten te houden. Een enkele bladluis vraagt om een andere aanpak dan een plant waarop grote kolonies aanwezig zijn.

Bladluis op een plant? Dit kun je doen

Wanneer je bladluizen ontdekt, hoef je niet automatisch naar een middel te grijpen. Begin met het bekijken van de omvang van de aantasting en de conditie van de plant.

Bij een beperkt aantal bladluizen kun je aangetaste plantendelen controleren en waar nodig bladluizen handmatig verwijderen. Ook sterk aangetaste jonge scheuten kunnen eventueel worden weggeknipt wanneer dit voor de betreffende plant geen probleem vormt.

Bij stevige planten kan een waterstraal worden gebruikt om een deel van de bladluizen van bladeren en stengels te spoelen. Besteed daarbij vooral aandacht aan jonge scheuten en de onderzijde van bladeren. Voorkom een te harde straal bij kwetsbare planten.

Controleer de plant vervolgens regelmatig opnieuw. Bladluizen kunnen terugkomen en nieuwe exemplaren kunnen vanuit andere planten verschijnen.

Natuurlijke vijanden van bladluizen

Bladluizen maken onderdeel uit van het ecosysteem in de tuin en vormen voedsel voor verschillende andere insecten.

Bekende natuurlijke vijanden zijn onder andere lieveheersbeestjes, gaasvliegen, zweefvliegen en verschillende soorten sluipwespen. Niet alleen volwassen insecten spelen daarbij een rol. Zo eten bijvoorbeeld ook de larven van lieveheersbeestjes en gaasvliegen bladluizen.

Een gevarieerde tuin met verschillende bloemen, struiken en beschutte plekken kan aantrekkelijk zijn voor nuttige insecten.

Het is daarom niet altijd nodig om iedere bladluis direct te verwijderen. Zeker in een gezonde tuin kan zich na verloop van tijd een natuurlijk evenwicht ontwikkelen tussen bladluizen en hun natuurlijke vijanden.

Waarom zitten er mieren bij bladluizen?

Bladluizen en mieren worden opvallend vaak samen aangetroffen. Dat heeft vooral te maken met honingdauw.

Deze zoete vloeistof vormt een voedselbron voor mieren. Mieren verzamelen de honingdauw en kunnen zich daarom rondom kolonies bladluizen ophouden. In sommige situaties beschermen mieren bladluizen zelfs tegen natuurlijke vijanden.

Zie je opvallend veel mieren in een plant? Controleer dan vooral de jonge scheuten en de onderzijde van bladeren.

Bladluis verwijderen met water

Bij planten die hiertegen bestand zijn, kan water een eenvoudige mechanische manier zijn om bladluizen van de plant te krijgen.

Spoel de aangetaste delen voorzichtig af en controleer daarbij ook de onderkant van het blad. Een deel van de bladluizen kan hierdoor van de plant worden verwijderd.

Eén behandeling betekent niet automatisch dat alle bladluizen verdwenen zijn. Controleer de plant daarom in de dagen daarna opnieuw en herhaal het afspoelen indien nodig.

Bij kamerplanten kan dit bijvoorbeeld onder de douche of buiten worden gedaan, mits de plant geschikt is om op deze manier nat te worden.

Middelen tegen bladluis

Er zijn verschillende producten verkrijgbaar die bedoeld zijn voor toepassing bij bladluizen of andere insecten op planten. Niet ieder product heeft echter dezelfde samenstelling, werking of wettelijke status.

Wil je een middel gebruiken met een werking tegen bladluis? Controleer dan altijd of het product voor die toepassing is toegelaten en volg het etiket en de gebruiksaanwijzing.

Houd daarnaast rekening met andere insecten die op of rondom de plant leven. Bladluizen vormen namelijk ook een voedselbron voor verschillende nuttige insecten.

Bladluis voorkomen

Volledig voorkomen dat bladluizen in de tuin verschijnen is vrijwel onmogelijk. Ze komen van nature voor en kunnen zich gemakkelijk tussen planten verplaatsen.

Je kunt planten wel regelmatig controleren, vooral tijdens perioden waarin veel jonge scheuten ontstaan. Hoe eerder een groeiende kolonie wordt ontdekt, hoe eenvoudiger het doorgaans is om in te grijpen met bijvoorbeeld handmatig verwijderen, snoeien of afspoelen.

Zorg daarnaast voor omstandigheden die bij de betreffende plant passen. Denk aan voldoende licht, water, voeding en een geschikte standplaats.

Conclusie

Bladluizen zijn kleine insecten die plantensap opnemen en vooral op jonge bladeren, scheuten en bloemknoppen worden aangetroffen. Een klein aantal hoeft niet direct een probleem te zijn, maar grote kolonies kunnen de ontwikkeling van een plant beïnvloeden.

Controleer een aangetaste plant regelmatig en begin waar mogelijk met eenvoudige maatregelen, zoals handmatig verwijderen, aangetaste delen snoeien of voorzichtig afspoelen met water.

Houd daarbij ook rekening met natuurlijke vijanden zoals lieveheersbeestjes, gaasvliegen, zweefvliegen en sluipwespen. Bladluizen zijn namelijk niet alleen bezoekers van je planten, maar ook onderdeel van het natuurlijke ecosysteem in de tuin.