Luizen op planten: herkennen en wat kun je doen?

Heb je luizen ontdekt op de beplanting in je tuin? Dan is het verstandig om eerst te kijken om hoeveel luizen het gaat en hoe de plant eraan toe is. Een paar bladluizen vormen meestal niet direct een probleem. Bij grote aantallen kunnen jonge bladeren en scheuten wel zichtbaar worden aangetast.

Bladluizen komen veel voor in Nederlandse tuinen en maken onderdeel uit van het natuurlijke ecosysteem. Tegelijkertijd wil je voorkomen dat een kleine kolonie zich sterk uitbreidt. Regelmatig controleren is daarom belangrijk.

Luizen op planten

Bladluizen zijn kleine insecten van meestal slechts enkele millimeters groot. Afhankelijk van de soort kunnen ze onder andere groen, zwart, geel, rood of grijsachtig van kleur zijn.

Vaak zitten meerdere bladluizen bij elkaar. Vooral jonge scheuten, bloemknoppen en de onderzijde van jonge bladeren zijn populaire plekken.

Bladluizen kunnen zich onder gunstige omstandigheden snel voortplanten. Daarnaast komen gevleugelde exemplaren voor die zich naar andere planten kunnen verplaatsen. Door hun geringe gewicht kunnen ze daarbij ook door de wind worden meegenomen.

Hierdoor kan het soms lijken alsof bladluizen van de ene op de andere dag op een plant zijn verschenen.

Wat doet een bladluis met een plant?

Bladluizen zijn plantenetende insecten. Met hun stekend-zuigende monddelen nemen ze plantensap op uit de vaatbundels van de plant.

Vooral jonge plantendelen zijn aantrekkelijk. Hier vindt veel groei plaats en worden voedingsstoffen door de plant getransporteerd.

Een gezonde plant kan de aanwezigheid van een beperkt aantal bladluizen doorgaans verdragen. Bij een grote populatie kunnen wel problemen ontstaan. Jonge bladeren kunnen bijvoorbeeld krullen of vervormen en scheuten kunnen zich minder goed ontwikkelen.

Sommige soorten bladluizen kunnen daarnaast plantvirussen overbrengen.

Een ander herkenbaar verschijnsel is honingdauw. Bladluizen scheiden deze suikerrijke, kleverige vloeistof uit. Op honingdauw kunnen vervolgens roetdauwschimmels groeien, waardoor een zwarte aanslag op bladeren kan ontstaan.

Zwarte bladluis

Er bestaan veel verschillende soorten bladluizen. Een bekende soort is de zwarte bonenluis (Aphis fabae).

Deze bladluis kan op verschillende planten voorkomen en wisselt gedurende zijn levenscyclus van waardplant. De zwarte bonenluis komt onder andere voor op verschillende gewassen, sierplanten en struiken.

Bij grote aantallen kunnen jonge plantendelen worden beïnvloed. Mogelijke verschijnselen zijn gekrulde bladeren, vervormde scheuten en een kleverige laag honingdauw.

Zie je zwarte bladluizen op een plant? Controleer dan vooral de jonge scheuten en de onderzijde van het blad.

Luis in een beukenhaag

Ook hagen kunnen last krijgen van bladluizen. Bij beuken komt onder andere de beukenbladluis voor. Deze is vaak te vinden aan de onderzijde van jonge bladeren.

Een opvallend kenmerk kan een witte, wasachtige afscheiding rondom de luizen zijn. Daarnaast kunnen aangetaste bladeren gaan krullen.

Bij een volwassen en verder gezonde beukenhaag hoeft een beperkte aanwezigheid niet direct een probleem te vormen. Controleer de haag regelmatig om te zien of het aantal bladluizen sterk toeneemt en of jonge bladeren zichtbaar worden aangetast.

Wat kun je doen tegen luizen op planten?

Bij een beperkt aantal bladluizen hoef je niet altijd direct iets te doen. Bladluizen hebben namelijk verschillende natuurlijke vijanden.

Lieveheersbeestjes, gaasvliegen, zweefvliegen en verschillende soorten sluipwespen gebruiken bladluizen als voedsel of gastheer. Ook vogels kunnen insecten uit planten halen.

Een gevarieerde tuin met verschillende bloemen, struiken en beschutte plekken biedt ruimte aan deze natuurlijke vijanden.

Zijn er veel bladluizen aanwezig? Dan kun je ze bij stevige planten voorzichtig met water van de bladeren en scheuten spoelen. Ook handmatig verwijderen of het wegsnoeien van sterk aangetaste scheuten kan, afhankelijk van de plant, een mogelijkheid zijn.

Controleer de plant daarna regelmatig opnieuw. Afspoelen betekent namelijk niet dat alle bladluizen definitief verdwenen zijn.

Helpen lavendel, knoflook en andere planten tegen bladluis?

Lavendel, knoflook, bonenkruid en goudsbloemen worden regelmatig genoemd als planten die bladluizen op afstand zouden houden.

Het combineren van verschillende plantensoorten kan bijdragen aan een gevarieerde tuin en verschillende insecten aantrekken. Je kunt er echter niet vanuit gaan dat bladluizen verdwijnen of wegblijven doordat je één van deze planten in de buurt zet.

Zie dergelijke combinaties daarom niet als een gegarandeerde methode tegen bladluis.

Bladluizen op fruitbomen

Ook fruitbomen kunnen bladluizen krijgen. Vooral jonge bladeren en scheuten kunnen aantrekkelijk zijn.

Controleer een appel-, peren-, pruimen- of andere fruitboom daarom regelmatig tijdens het groeiseizoen. Kijk vooral naar jonge scheuten en gekrulde bladeren.

Bij een beperkte aanwezigheid kun je eerst kijken of natuurlijke vijanden aanwezig zijn. Bladluizen kunnen ook voorzichtig met water worden afgespoeld of plaatselijk worden verwijderd.

Wees bij fruitbomen extra zorgvuldig met producten die je op de plant aanbrengt. Gebruik niet zomaar een zelfgemaakt mengsel omdat het online als huismiddel wordt aanbevolen.

Groene zeep, afwasmiddel of spiritus tegen luizen?

Op internet circuleren veel recepten tegen bladluis met bijvoorbeeld afwasmiddel, groene zeep, olie of spiritus.

Dat een stof in het huishouden wordt gebruikt, betekent echter niet automatisch dat deze geschikt is om op planten toe te passen. Een zelfgemaakt mengsel kan bijvoorbeeld bladeren beschadigen en ook andere insecten kunnen ermee in aanraking komen.

Wil je een middel gebruiken met een werking tegen bladluis? Controleer dan of het product voor deze toepassing is toegelaten en volg altijd het etiket en de gebruiksaanwijzing.

Luis in een appelboom

Bladluizen komen regelmatig voor op appelbomen. Vooral jonge scheuten en bladeren zijn interessant voor deze insecten.

Zie je enkele bladluizen, dan hoeft dat niet direct een probleem te zijn. Controleer de boom regelmatig en kijk ook of natuurlijke vijanden zoals lieveheersbeestjes en gaasvliegen aanwezig zijn.

Bij grotere aantallen kun je, waar praktisch mogelijk, bladluizen voorzichtig afspoelen of sterk aangetaste scheuten verwijderen. Houd daarbij rekening met de groei en vorm van de boom.

Wil je een middel met een werking tegen bladluis gebruiken? Kies dan uitsluitend een product dat voor de betreffende toepassing is toegelaten en gebruik het volgens de aanwijzingen op het etiket.

Bladluizen onder controle houden

Bladluizen volledig uit de tuin weren is vrijwel onmogelijk en ook niet noodzakelijk. Ze zijn onderdeel van het ecosysteem en vormen voedsel voor verschillende nuttige insecten.

Het belangrijkste is daarom om planten regelmatig te controleren. Kijk naar de omvang van de populatie, de conditie van de plant en eventuele natuurlijke vijanden.

Zo kun je bij een sterke toename tijdig reageren zonder automatisch naar een middel te grijpen.