Bomen snoeien: wanneer en hoe doe je dat?

Bomen snoeien kan om verschillende redenen nodig zijn. Je kunt bijvoorbeeld dode of beschadigde takken verwijderen, de vorm van een boom begeleiden of voorkomen dat takken elkaar hinderen. Bij fruitbomen kan snoeien daarnaast onderdeel zijn van het onderhoud om een goede kroonopbouw te behouden.

Het juiste moment om te snoeien verschilt echter per boomsoort. Sommige bomen kunnen prima in de winter worden gesnoeid, terwijl andere soorten juist gevoelig zijn voor snoeien tijdens de wintermaanden.

Ga daarom niet zomaar met de snoeischaar of zaag aan de slag, maar kijk eerst naar de boomsoort en het doel van de snoei.

• Wanneer kun je bomen snoeien?
• Bomen snoeien in de winter
• Bomen snoeien in de zomer
• Welke bomen kunnen gaan bloeden?
• Knotbomen en leibomen snoeien
• Fruitbomen snoeien
• Hoe snoei je een boom?
• Wanneer schakel je een specialist in?

Wanneer kun je bomen snoeien?

Er bestaat geen snoeiperiode die voor iedere boom geschikt is. Het juiste moment wordt onder andere bepaald door:

• de boomsoort;
• de leeftijd van de boom;
• het doel van de snoei;
• de omvang van de takken;
• de conditie van de boom;
• het weer.

Een lichte onderhoudssnoei is bovendien iets anders dan het verwijderen van grote gesteltakken. Hoe groter de ingreep, hoe belangrijker het wordt om vooraf goed te beoordelen wat de gevolgen voor de boom kunnen zijn.

Bomen snoeien in de winter

Veel bladverliezende bomen worden tijdens hun rustperiode gesnoeid. Een praktisch voordeel hiervan is dat de boom geen bladeren heeft, waardoor de structuur van de kroon goed zichtbaar is.

Je kunt daardoor gemakkelijker zien welke takken:

• dood of beschadigd zijn;
• tegen elkaar groeien;
• naar binnen groeien;
• een ongewenste positie hebben;
• de kroon uit balans brengen.

Toch is snoeien in de winter niet voor iedere boom geschikt. Sommige soorten kunnen bij snoei in de winter of het vroege voorjaar sterk gaan bloeden.

Snoei daarnaast liever niet tijdens perioden met strenge vorst.

Bomen snoeien in de zomer

Ook de zomer kan een geschikt moment zijn voor het snoeien van bomen. Een voordeel is dat de boom volledig in blad staat en je goed kunt beoordelen hoe dicht de kroon daadwerkelijk is.

Een lichte zomersnoei kan bijvoorbeeld worden gebruikt om ongewenste jonge scheuten te verwijderen of de vorm van een boom bij te sturen.

Omdat de boom actief groeit, reageert deze anders op een snoeiwond dan tijdens de winterrust. Welke periode het meest geschikt is, blijft echter afhankelijk van de boomsoort.

Welke bomen kunnen gaan bloeden na het snoeien?

Sommige boomsoorten hebben in bepaalde perioden een sterke sapstroom. Wanneer je ze op het verkeerde moment snoeit, kan er gedurende enige tijd sap uit de snoeiwond komen. Dit wordt ook wel 'bloeden' genoemd.

Bekende boomsoorten die hier gevoelig voor kunnen zijn, zijn onder andere:

• esdoorn (Acer);
• berk (Betula);
• haagbeuk (Carpinus);
• walnoot of notelaar (Juglans).

Bij deze soorten is het extra belangrijk om rekening te houden met het snoeitijdstip. Snoeien wanneer de boom goed in blad staat, kan bij deze soorten een geschikter moment zijn dan snoeien vlak voordat de sapstroom in het voorjaar sterk op gang komt.

Bloeden na een snoeibeurt moet overigens niet worden verward met aantastingen waarbij vocht uit de stam of takken komt. Twijfel je over de oorzaak? Laat de boom dan beoordelen door een deskundige.

Knotbomen snoeien

Knotbomen hebben een karakteristieke vorm die door regelmatig snoeien in stand wordt gehouden. Bekende voorbeelden zijn knotwilgen, maar ook andere boomsoorten kunnen als knotboom worden onderhouden.

Bij het knotten worden de nieuwe takken periodiek teruggenomen tot bij de knot.

Hoe vaak dit nodig is, hangt af van de boomsoort, de groeisnelheid en het gewenste beeld. Niet iedere knotboom hoeft daarom automatisch ieder jaar volledig te worden geknot.

Voor veel knotbomen vindt het onderhoud plaats tijdens de bladloze periode.

Leibomen snoeien

Leibomen worden bewust in een bepaalde vorm geleid. Hierdoor vraagt een leiboom doorgaans regelmatiger onderhoud dan een boom die vrij mag uitgroeien.

Bij de snoei worden ongewenste scheuten verwijderd en worden takken waar nodig opnieuw aangebonden of geleid.

Het juiste snoeimoment hangt ook hier af van de boomsoort. Een leilinde kan bijvoorbeeld andere aandachtspunten hebben dan een leiplataan of een groenblijvende leiboom.

Kijk daarom niet alleen naar de leivorm, maar vooral naar de soort boom die als leiboom wordt gebruikt.

Fruitbomen snoeien

Bij fruitbomen is het belangrijk om onderscheid te maken tussen verschillende soorten. Appels, peren, pruimen en kersen hebben niet automatisch hetzelfde ideale snoeimoment.

Appel- en perenbomen worden vaak tijdens de winterperiode gesnoeid. Daarnaast kan in de zomer een aanvullende snoei worden uitgevoerd om bijvoorbeeld sterke nieuwe scheuten terug te nemen.

Steenvruchten, zoals pruimen en kersen, worden doorgaans op een ander moment gesnoeid. Daarbij wordt vaak gekozen voor een periode tijdens of na de oogst in plaats van een zware wintersnoei.

Controleer daarom altijd welke fruitboom je hebt voordat je begint.

Hoe snoei je een boom?

Goed snoeien betekent niet simpelweg zoveel mogelijk takken verwijderen. Probeer de natuurlijke vorm en structuur van de boom als uitgangspunt te nemen.

Begin bijvoorbeeld met het beoordelen van:

1. dode takken;
2. beschadigde takken;
3. takken die tegen elkaar schuren;
4. takken die naar binnen groeien;
5. ongewenste opslag en scheuten;
6. takken die problemen veroorzaken voor de omgeving.

Gebruik altijd scherp en schoon snoeigereedschap. Een nette snoeiwond is beter dan een tak die tijdens het snoeien inscheurt.

Verwijder daarnaast niet zonder goede reden grote hoeveelheden van de kroon in één keer. Een zware snoei heeft veel meer invloed op een boom dan het verwijderen van enkele kleine takken.

Bomen snoeikalender

Onderstaande perioden kun je als globale richtlijn gebruiken. De exacte periode kan per soort en situatie verschillen.

Gebruik een snoeikalender dus vooral als eerste hulpmiddel en niet als een vaste regel voor iedere boom.

Wanneer kun je beter een specialist inschakelen?

Kleine takken die vanaf de grond goed bereikbaar zijn, kun je vaak zelf snoeien. Bij grote bomen wordt het een ander verhaal.

Schakel bij voorkeur een boomverzorger of andere deskundige in wanneer:

• grote of zware takken verwijderd moeten worden;
• de boom dicht bij een woning staat;
• takken boven een weg, terras of gebouw hangen;
• je op hoogte moet werken;
• de boom zichtbaar verzwakt of beschadigd is;
• je twijfelt over de stabiliteit van de boom;
• een groot deel van de kroon verwijderd zou moeten worden.

Bij grote bomen gaat snoeien namelijk niet alleen over de gezondheid en vorm van de boom, maar ook over veiligheid.

Bomen snoeien begint met kijken naar de boom

De belangrijkste regel bij het snoeien van bomen is dat er geen universeel snoeimoment bestaat. Kijk altijd naar de boomsoort, het seizoen, de conditie van de boom en het doel van de snoei.

Een lichte onderhoudssnoei kan soms voldoende zijn, terwijl een boom in andere gevallen juist beter met rust kan worden gelaten.

Weet je welke boom er in je tuin staat en waarom je wilt snoeien? Dan kun je vervolgens bepalen wanneer en op welke manier je het beste aan de slag kunt gaan.