Onkruid wordt vaak gezien als een ongewenste gast in de tuin. Dat is begrijpelijk, want planten die spontaan tussen bestrating, in borders of in het gazon verschijnen kunnen het verzorgde beeld behoorlijk veranderen.
Toch is 'onkruid' eigenlijk vooral een naam die wij zelf aan planten geven die groeien op een plek waar we ze niet willen hebben. In de natuur bestaat dat onderscheid niet.
Sterker nog: sommige planten die we als onkruid beschouwen hebben prachtige bloemen, zijn interessant voor insecten of worden traditioneel zelfs in de keuken gebruikt.
Voordat je alles uit de tuin verwijdert, is het daarom interessant om eerst eens te kijken wat er eigenlijk groeit. Misschien staat er iets tussen dat je juist wilt behouden.
Er bestaat niet één botanische groep die 'onkruid' heet.
Een paardenbloem midden in een strak gazon kan als onkruid worden gezien, terwijl diezelfde plant in een bloemrijk grasveld juist prima op zijn plek staat.
Hetzelfde geldt voor klaprozen, madeliefjes en allerlei andere wilde planten. De locatie en onze eigen voorkeur bepalen voor een groot deel of we een plant gewenst of ongewenst vinden.
Dat past bij een bredere manier van kijken naar tuinonderhoud: niet automatisch iets toepassen omdat je groen ziet, maar eerst bepalen wat er groeit en wat je ermee wilt.
Ook Floramix kijkt vanuit die gedachte naar buitenonderhoud. Niet ieder probleem vraagt om dezelfde aanpak.
Ontdek de kijk van Floramix op buitenonderhoud
Sommige wilde planten die regelmatig als onkruid worden beschouwd, kennen een lange geschiedenis van culinair gebruik.
Dat betekent niet dat je zomaar iedere plant uit je tuin of uit de berm kunt eten. Een betrouwbare determinatie is belangrijk. Daarnaast moet je rekening houden met de plek waar een plant groeit en mogelijke verontreiniging of eerdere behandeling van de plant of bodem.
Eet een wilde plant daarom alleen wanneer je zeker weet welke soort het is en dat deze geschikt is voor consumptie.
Met die kanttekening bekijken we vijf bekende planten die je misschien met andere ogen gaat bekijken:
zevenblad;
paardenbloem;
madeliefje;
vogelmuur;
look-zonder-look.
Zevenblad is voor veel tuinbezitters een van de bekendste ongewenste planten. De plant kan zich via ondergrondse wortelstokken uitbreiden en daardoor op geschikte plekken behoorlijk aanwezig worden.
Niet voor niets wordt zevenblad in de volksmond ook wel 'tuindersverdriet' genoemd.
Toch heeft zevenblad ook een andere kant.
De plant kent een geschiedenis als eetbare wilde plant. Vooral de jonge bladeren worden traditioneel culinair gebruikt. Ze kunnen bijvoorbeeld worden verwerkt in pesto, kruidenmengsels, soep of andere gerechten.
Daarnaast vormt zevenblad een dicht bladerdek en verschijnen er later witte bloemschermen.
Of je zevenblad wilt behouden is dus vooral afhankelijk van de plek. Midden tussen zorgvuldig gekozen vaste planten kan de sterke groei ongewenst zijn. Op een plek waar de plant de ruimte krijgt, kun je er heel anders naar kijken.
Nuttig onkruid: zevenblad
De paardenbloem is waarschijnlijk een van de bekendste voorbeelden van een plant die door de één als onkruid en door de ander als waardevolle wilde plant wordt beschouwd.
Vooral in een strak gazon vallen de gele bloemen behoorlijk op.
Paardenbloemen hebben tegelijkertijd ecologische waarde. De bloemen worden bezocht door verschillende insecten en vormen onderdeel van de natuurlijke vegetatie.
Ook kent de paardenbloem een lange geschiedenis van culinair gebruik. Jonge bladeren worden bijvoorbeeld verwerkt in salades en ook andere delen van de plant worden traditioneel voor verschillende culinaire toepassingen gebruikt.
Dat betekent natuurlijk niet dat iedere paardenbloem in je gazon moet blijven staan. Maar misschien hoeft ook niet iedere paardenbloem automatisch weg.
Nuttig onkruid: paardenbloem
Dat is eigenlijk een interessant uitgangspunt voor de hele tuin.
Wat groeit er? Waarom staat het daar? Is het daadwerkelijk storend? En als je iets wilt verwijderen of onderhouden: welke aanpak past daar dan bij?
Bij Floramix noemen we dat bewust buitenonderhoud. We ontwikkelen oplossingen op biologische basis voor het reinigen en onderhouden van je buitenruimte.
Bekijk de oplossingen van Floramix
Het madeliefje is een goed voorbeeld van een plant die officieel niet ineens verandert omdat wij er anders naar kijken.
In een strak gazon kan het als ongewenste plant worden beschouwd. In een natuurlijker gazon zijn de kleine witte bloemen voor veel mensen juist aantrekkelijk.
Madeliefjes bloeien gedurende een groot gedeelte van het jaar en worden bezocht door verschillende insecten.
Ook het madeliefje kent traditioneel culinaire toepassingen. De bloemen worden bijvoorbeeld als decoratie gebruikt en jonge delen van de plant komen in sommige culinaire tradities terug.
Vooral vanuit tuinperspectief is het interessant om jezelf af te vragen of zo'n plant werkelijk weg moet.
Een gazon hoeft immers niet per definitie uit uitsluitend grassprieten te bestaan.
Nuttig onkruid: madeliefje
Vogelmuur is een kleine plant die zich gemakkelijk kan vestigen op open en voedselrijke grond.
Je vindt vogelmuur daardoor regelmatig in moestuinen, borders en andere plekken waar de bodem wordt bewerkt.
De plant groeit laag en kan een groen tapijt vormen. De kleine witte bloemetjes zijn vrij onopvallend.
Zoals de naam al enigszins doet vermoeden, wordt vogelmuur gegeten door verschillende vogels. Ook voor mensen kent de plant een geschiedenis van culinair gebruik.
De jonge delen worden onder andere verwerkt in salades en andere gerechten.
Ook hier geldt: weet altijd zeker met welke plant je te maken hebt voordat je wilde planten gebruikt voor consumptie.
Nuttig onkruid: vogelmuur
Look-zonder-look is een wilde plant die je onder andere kunt aantreffen op beschutte en relatief voedselrijke plaatsen.
In het voorjaar verschijnen kleine witte bloemen. Een opvallend kenmerk is de geur die vrijkomt wanneer het blad wordt gekneusd.
De Nederlandse naam verwijst hiernaar: de plant ruikt enigszins naar knoflook, maar behoort niet tot hetzelfde plantengeslacht als echte knoflook.
Jonge bladeren van look-zonder-look kennen traditioneel een culinaire toepassing en kunnen bijvoorbeeld worden verwerkt in salades, sauzen en pesto.
In tegenstelling tot wat soms wordt beweerd, moet je er niet vanuit gaan dat look-zonder-look automatisch ongedierte uit je tuin houdt. Daarvoor is de aanwezigheid van de plant geen garantie.
Nuttig onkruid: look-zonder-look alliaria petiolata
Nee.
Dat is misschien wel de belangrijkste boodschap van dit artikel.
Een wilde plant achterin een border kan nauwelijks storend zijn en tegelijkertijd interessant zijn voor insecten. Diezelfde soort tussen de tegels van je terras kan juist ongewenst zijn.
Je hoeft daarom niet te streven naar een tuin waarin nergens een spontaan plantje voorkomt.
Maak liever onderscheid tussen wat je wilt behouden en wat daadwerkelijk in de weg staat.
Dat voorkomt ook dat je automatisch naar allerlei middelen grijpt terwijl dat misschien helemaal niet nodig is.
Op een terras, tuinpad of oprit kijken veel mensen anders naar spontane plantengroei. Daar wil je meestal juist een schoon en verzorgd oppervlak.
Ook dan is het verstandig om eerst te kijken naar de situatie. Jonge plantjes kunnen soms eenvoudig handmatig worden verwijderd. Regelmatig vegen helpt bovendien zand, aarde en organisch materiaal uit voegen te verwijderen.
En kijk verder dan alleen het onkruid.
Een terras dat er onverzorgd uitziet kan tegelijkertijd te maken hebben met vuil en aanslag op het oppervlak. Dat vraagt om een andere aanpak dan ongewenste planten tussen de voegen.
Het verschil herkennen is belangrijk, want reinigen en onkruid aanpakken zijn niet hetzelfde.
Voor het reinigen en onderhouden van buitenoppervlakken ontwikkelt Floramix oplossingen op biologische basis.
Benieuwd naar een andere manier van buitenonderhoud? Ontdek Floramix
Een mooie tuin hoeft niet volledig vrij te zijn van wilde planten.
Juist door te bepalen waar je natuurlijke groei ruimte geeft en waar je een strak en verzorgd beeld wilt behouden, ontstaat een tuin die bij jou past.
Laat een madeliefje staan waar het mag. Geniet van een paardenbloem waar deze niet stoort. En verwijder ongewenste begroeiing waar je juist een verzorgd terras of tuinpad wilt.
Hetzelfde principe kun je toepassen op het onderhoud van de rest van je buitenruimte: kijk eerst wat er aan de hand is en kies daarna een passende aanpak.
Dat is ook de gedachte achter Floramix: Laat de natuur het werk doen.
Maak kennis met Floramix en onze oplossingen op biologische basis
margreet
op 24 Nov 2019