- Wat is zaadonkruid?
- Voorbeelden van zaadonkruid
- Zaadonkruid of wortelonkruid?
- Moet je zaadonkruid 's nachts verwijderen?
- Zaadonkruid met de hand verwijderen
- Zaadonkruid verwijderen met een schoffel
- Voorkom dat zaadonkruid zaad vormt
- Kan zaadonkruid op de composthoop?
- Heet water gebruiken?
- Een onkruidbrander gebruiken
- Een middel tegen zaadonkruid gebruiken
- Houd open grond in de gaten
- Zaadonkruid tussen de tegels
- Onkruid verwijderen of het oppervlak reinigen?
- Niet ieder groen probleem vraagt om dezelfde oplossing
- Zaadonkruid verwijderen begint vooral op tijd

Zaadonkruid verwijderen: zo pak je het aan
Onkruid verschijnt soms sneller dan je verwacht. Een stukje open grond in een border kan binnen korte tijd vol staan met kleine plantjes die je daar niet zelf hebt geplant.
Een deel daarvan kan zaadonkruid zijn. Deze planten verspreiden zich voornamelijk via zaden en vragen om een andere aanpak dan hardnekkig wortelonkruid.
Het voordeel? Wanneer je zaadonkruid vroeg herkent en verwijdert voordat het nieuwe zaden vormt, kun je verdere verspreiding beperken.
In dit artikel lees je wat zaadonkruid is, hoe je het herkent en welke manieren je kunt gebruiken om het uit je tuin te verwijderen.
Wat is zaadonkruid?
Zaadonkruid is een verzamelnaam voor ongewenste planten die zich voornamelijk via zaad verspreiden.
Veel soorten groeien relatief snel, komen tot bloei en produceren vervolgens nieuwe zaden. Die zaden kunnen daarna weer op andere plekken in de tuin terechtkomen.
Dat maakt het moment waarop je de plant verwijdert belangrijk.
Zie je jonge zaailingen verschijnen? Dan zijn deze vaak gemakkelijker te verwijderen dan wanneer je wacht totdat de planten groot zijn geworden en in bloei staan.
Door zaadonkruid vóór de zaadvorming te verwijderen, voorkom je bovendien dat de plant op die plek zelf weer nieuwe zaden verspreidt.
Voorbeelden van zaadonkruid
Er zijn veel planten die zich via zaad kunnen verspreiden.
Voorbeelden die je in Nederland kunt tegenkomen zijn:
- harig knopkruid;
- klein kruiskruid;
- kleine brandnetel;
- melganzenvoet;
- straatgras;
- vogelmuur;
- alsemambrosia.
Niet iedere soort heeft dezelfde levenscyclus en ook de hoeveelheid geproduceerd zaad kan sterk verschillen.
De praktische regel blijft echter eenvoudig: hoe eerder je een ongewenste zaailing herkent en verwijdert, hoe gemakkelijker het meestal gaat.
Zaadonkruid of wortelonkruid?
Het is handig om onderscheid te maken tussen zaadonkruid en wortelonkruid.
Bij zaadonkruid ligt de nadruk op verspreiding via zaden. Bij verschillende soorten wortelonkruid kunnen ondergrondse wortels, wortelstokken of andere plantendelen juist een belangrijke rol spelen bij de verspreiding en hergroei.
Dat verschil heeft gevolgen voor de manier waarop je gaat wieden.
Een jong zaadplantje kun je vaak gemakkelijk uittrekken of losschoffelen.
Bij bijvoorbeeld zevenblad, kweek of haagwinde kan alleen het bovengrondse gedeelte verwijderen onvoldoende zijn, omdat ondergrondse delen achterblijven.
Kijk dus eerst met welk type plant je te maken hebt voordat je aan de slag gaat.
Moet je zaadonkruid 's nachts verwijderen?
Je komt soms het advies tegen om onkruid in het donker te schoffelen.
De gedachte hierachter is dat licht bij de kieming van bepaalde plantenzaden een rol kan spelen. Wanneer de bodem tijdens het schoffelen wordt verstoord, kunnen zaden vanuit diepere bodemlagen dichter bij het oppervlak terechtkomen.
Dat betekent echter niet dat je voortaan 's nachts met een schoffel door de tuin hoeft te lopen.
Voor normaal tuinonderhoud zijn andere factoren veel belangrijker: verwijder jonge planten vroeg, voorkom waar mogelijk zaadvorming en probeer de bodem niet onnodig diep om te woelen.
Regelmatig een klein rondje door de tuin maken is meestal praktischer dan wachten tot het donker wordt.
Zaadonkruid met de hand verwijderen
Staan er slechts enkele jonge planten? Dan kun je ze vaak gewoon met de hand verwijderen.
Pak de plant zo laag mogelijk bij de grond vast en trek hem voorzichtig los.
Dit gaat meestal gemakkelijker wanneer de bodem enigszins vochtig is.
Controleer direct of er rondom de plant nog meer jonge zaailingen staan. Vooral wanneer eerder op die plek een plant tot zaadvorming is gekomen, kunnen meerdere exemplaren tegelijkertijd verschijnen.
Zaadonkruid verwijderen met een schoffel
Voor grotere stukken open grond kan een schoffel handig zijn.
Daarmee werk je oppervlakkig door de bovenlaag en maak je jonge planten los van de bodem.
Vooral klein en pas ontkiemd zaadonkruid kan op deze manier relatief snel worden aangepakt.
Werk bij voorkeur oppervlakkig. Diep omspitten is voor het verwijderen van kleine zaailingen meestal niet nodig en brengt bovendien nieuwe grondlagen naar boven.
Staan er vaste planten of andere gewenste planten in de buurt? Werk daar dan voorzichtiger of schakel over op een handvork of ander klein gereedschap.
Voorkom dat zaadonkruid zaad vormt
Een van de belangrijkste momenten om in te grijpen is vóórdat een ongewenste plant nieuwe zaden verspreidt.
Een plant die je jong verwijdert, heeft op die plek geen kans meer om later zelf zaad te produceren.
Laat je hem doorgroeien en uitzaaien, dan kunnen nieuwe zaden in de bodem en op andere plekken terechtkomen.
Dat betekent overigens niet dat je na één ronde wieden nooit meer zaadonkruid krijgt. Zaden kunnen ook vanuit omliggende tuinen, bermen en andere gebieden worden aangevoerd.
Regelmatig controleren blijft daarom belangrijk.
Kan zaadonkruid op de composthoop?
Jong plantmateriaal zonder rijpe zaden kan afhankelijk van je manier van composteren geschikt zijn voor de composthoop.
Bij planten die al bloemen, zaadhoofden of rijpe zaden hebben gevormd, is meer voorzichtigheid verstandig.
Niet iedere composthoop bereikt namelijk omstandigheden waarbij alle zaden hun kiemkracht verliezen.
Ook bij ongewenste of invasieve plantensoorten kunnen andere adviezen gelden.
Weet je niet zeker met welke plant je te maken hebt? Controleer dan eerst hoe je deze soort het beste kunt afvoeren.
Heet water gebruiken?
Zeer heet water kan plantweefsel beschadigen, maar maakt geen onderscheid tussen het zaadonkruid en de planten die je wilt behouden.
Midden in een border is het daardoor geen erg gerichte methode.
Daarnaast kunnen wortels van gewenste planten zich onder de grond verder uitstrekken dan je boven de grond ziet.
Voor jong zaadonkruid in een border zijn handmatig verwijderen en oppervlakkig schoffelen daarom vaak veel eenvoudiger.
Een onkruidbrander gebruiken
Op geschikte verharde oppervlakken kan een onkruidbrander een thermische methode zijn om jonge plantengroei te behandelen.
De plant wordt daarbij gedurende korte tijd aan een hoge temperatuur blootgesteld, waardoor plantweefsel beschadigd raakt.
In een border is deze methode veel minder geschikt. De warmte maakt geen onderscheid tussen gewenste en ongewenste planten.
Gebruik een brander bovendien nooit gedachteloos in de buurt van droge begroeiing, hagen, houten constructies of ander brandbaar materiaal.
Volg altijd de veiligheidsinstructies van de fabrikant.
Een middel tegen zaadonkruid gebruiken
Wil je een product gebruiken vanwege zijn werking tegen onkruid? Controleer dan of het middel voor die toepassing in Nederland is toegelaten.
Gebruik een huishoudelijk product, buitenreiniger of ander product niet automatisch als onkruidmiddel omdat je online leest dat een bepaalde stof invloed op planten heeft.
De bedoelde toepassing is belangrijk.
Controleer daarom altijd het etiket en het wettelijke gebruiksvoorschrift van een toegelaten gewasbeschermingsmiddel.
Termen als 'natuurlijk', 'biologisch' of 'biologisch afbreekbaar' zeggen op zichzelf niets over de vraag of een product tegen onkruid gebruikt mag worden.
Houd open grond in de gaten
Zaadonkruid zie je vaak verschijnen op plekken waar ruimte beschikbaar is.
Dat kan bijvoorbeeld een pas aangelegde border zijn waarin vaste planten nog klein zijn, een stukje grond dat onlangs is omgespit of een kale plek tussen andere planten.
Controleer zulke plekken regelmatig.
Zie je kleine zaailingen verschijnen? Dan kost het meestal weinig moeite om ze direct te verwijderen.
Dat is vaak gemakkelijker dan wachten totdat de planten groot zijn geworden.
Zaadonkruid tussen de tegels
Ook tussen bestrating kunnen zaden terechtkomen en ontkiemen.
Groeit er daadwerkelijk een plant vanuit de voeg? Dan heb je met plantengroei te maken. Je kunt deze bijvoorbeeld mechanisch verwijderen met een voegenkrabber.
Maar niet al het groen dat je op een terras ziet is onkruid.
Een groene of vervuilde laag op het oppervlak van de tegel is iets anders dan een plant die vanuit de voeg groeit.
Dat onderscheid is belangrijk, omdat beide situaties om een andere aanpak vragen.
Onkruid verwijderen of het oppervlak reinigen?
Juist rondom terrassen, tuinpaden en opritten lopen verschillende vormen van buitenonderhoud door elkaar.
Je kunt onkruid tussen de voegen hebben en tegelijkertijd vervuiling of aanslag op de bestrating zien.
Voor de plantengroei kies je een passende methode voor onkruid.
Voor het reinigen en onderhouden van het oppervlak kijk je naar een oplossing die daarvoor bedoeld is.
Floramix richt zich op die tweede categorie en ontwikkelt oplossingen op biologische basis voor het reinigen, verzorgen en beschermen van buitenoppervlakken.
Ontdek de oplossingen van Floramix voor buitenonderhoud
Niet ieder groen probleem vraagt om dezelfde oplossing
Dat is misschien wel de belangrijkste les wanneer je in de tuin aan het werk gaat.
Een zaailing in een border kun je wieden. Een paardenbloem met een penwortel vraagt om een andere aanpak. Een plant tussen bestrating kun je uit de voeg verwijderen. En vervuiling op de tegel zelf is weer een ander onderhoudsprobleem.
Door eerst vast te stellen wat je ziet, voorkom je dat je een product of methode gebruikt voor iets waarvoor het niet bedoeld is.
Dat is ook de gedachte achter Floramix: bewust omgaan met buitenonderhoud en voor iedere onderhoudsklus kijken naar een passende oplossing.
Bekijk hoe Floramix naar buitenonderhoud kijkt
Zaadonkruid verwijderen begint vooral op tijd
Zaadonkruid hoeft geen ingewikkelde tuinklus te worden.
Controleer regelmatig de open plekken in je tuin, verwijder ongewenste planten wanneer ze nog klein zijn en probeer te voorkomen dat ze eerst volop tot bloei en zaadvorming komen.
Voor een paar plantjes kun je gewoon met de hand werken. Op grotere open stukken kan een schoffel het werk gemakkelijker maken.
Zo draait de aanpak van zaadonkruid uiteindelijk vooral om herkennen, op tijd verwijderen en regelmatig controleren.
