Schimmel in tuingrond: schadelijk of juist normaal?

Zie je witte draden, pluizen of andere schimmelachtige verschijnselen in de grond van je tuin? Dat kan er in eerste instantie vreemd uitzien. Toch hoeft schimmel in tuingrond helemaal niet te betekenen dat er iets mis is met je bodem.

Schimmels vormen van nature een belangrijk onderdeel van het bodemleven. Ze helpen onder andere bij het afbreken van organisch materiaal. Sommige schimmels leven zelfs samen met planten en spelen een rol bij de opname van water en voedingsstoffen.

Er bestaan echter ook schimmels en andere ziekteverwekkers die planten kunnen aantasten. Het is daarom vooral belangrijk om te kijken waar de schimmel voorkomt, hoe de planten erbij staan en onder welke omstandigheden deze verschijnt.

• Hoe ontstaat schimmel in tuingrond?
• Is schimmel in de bodem altijd schadelijk?
• Wanneer moet je wel opletten?
• Hoe voorkom je problemen door een te natte bodem?
• Schimmelachtige plekken in het gazon
• Wat betekent een witte laag op de tuingrond?

Hoe ontstaat schimmel in tuingrond?

Schimmels zijn van nature aanwezig in vrijwel iedere tuinbodem. Onder de grond bevindt zich een uitgebreid bodemleven waarin bacteriën, schimmels en allerlei kleine organismen samenwerken.

Vooral wanneer veel organisch materiaal aanwezig is, kunnen schimmeldraden goed zichtbaar worden. Denk bijvoorbeeld aan grond waaraan compost is toegevoegd of een border die is afgedekt met bladeren, boomschors of houtsnippers.

Ook vocht speelt een belangrijke rol. Na een langdurig natte periode kunnen bepaalde schimmels beter zichtbaar worden. Dat betekent echter niet automatisch dat de bodem ongezond is.

Een voortdurend natte bodem kan wél voor problemen zorgen. Niet alleen bepaalde schimmels profiteren daarvan, ook planten kunnen last krijgen wanneer hun wortels langdurig in zeer natte grond staan.

Is schimmel in de bodem altijd schadelijk?

Nee. Veel schimmels in tuingrond zijn juist onderdeel van een gezond bodemleven.

Een bekend voorbeeld zijn mycorrhizaschimmels. Deze leven samen met de wortels van planten. De schimmeldraden vormen een uitgebreid netwerk in de bodem en kunnen zo onderdeel worden van de uitwisseling van water en voedingsstoffen tussen bodem en plant.

Daarnaast bestaan er schimmels die dood organisch materiaal afbreken. Ze spelen een rol bij het verwerken van bladeren, hout en ander plantenmateriaal.

Zie je bijvoorbeeld witte schimmeldraden onder een laag houtsnippers? Dan hoeft er dus helemaal niets aan de hand te zijn. Vaak zie je simpelweg het natuurlijke afbraakproces van organisch materiaal.

Wanneer moet je wel opletten?

Het wordt een ander verhaal wanneer de planten zelf duidelijke problemen beginnen te vertonen.

Let bijvoorbeeld op:

• planten die zonder duidelijke aanleiding verwelken;
• wortels die verkleuren of gaan rotten;
• planten die slecht groeien;
• opvallende verkleuringen van bladeren en stengels;
• planten die plaatselijk uitvallen;
• een bodem die voortdurend zeer nat blijft.

Dergelijke symptomen betekenen niet automatisch dat een schimmel de oorzaak is. Ook te veel water, slechte drainage, voedingsproblemen, beschadigde wortels of andere plantenziekten kunnen vergelijkbare verschijnselen veroorzaken.

Probeer daarom eerst de oorzaak te achterhalen voordat je maatregelen neemt.

Hoe voorkom je problemen door een te natte bodem?

Schimmels uit de bodem verwijderen is meestal niet nodig en ook niet het doel. Belangrijker is dat je zorgt voor goede groeiomstandigheden voor je planten.

Geef niet onnodig veel water

Controleer eerst of de bodem daadwerkelijk water nodig heeft. Een grond die voortdurend nat wordt gehouden kan ongunstige omstandigheden creëren voor plantenwortels.

Geef je water, dan kan het praktisch zijn om dit 's morgens te doen. Planten en oppervlakken die daarbij nat worden, hebben gedurende de dag meer gelegenheid om op te drogen.

Zorg voor een goede bodemstructuur

Water moet voldoende in de grond kunnen wegzakken. Blijft na iedere regenbui langdurig water in de border staan? Dan kan het verstandig zijn om naar de bodemstructuur en drainage te kijken.

Geef planten voldoende ruimte

Planten die erg dicht op elkaar staan kunnen langer vochtig blijven. Houd daarom bij het aanplanten rekening met de uiteindelijke grootte van de plant.

Verwijder ziek plantenmateriaal

Zijn plantendelen duidelijk aangetast of afgestorven? Dan kan het verstandig zijn om deze te verwijderen. Gebruik schoon gereedschap en voorkom dat mogelijk aangetast plantenmateriaal onnodig door de tuin wordt verspreid.

Wissel gewassen in de moestuin af

In een moestuin kan vruchtwisseling helpen voorkomen dat problemen die specifiek samenhangen met bepaalde gewassen zich jaar na jaar op dezelfde plaats opbouwen.

Schimmelachtige plekken in het gazon

Ook in een gazon kunnen schimmels voorkomen. Soms zie je verkleurde plekken, pluizige structuren of kleine paddenstoelen verschijnen.

De oorzaak kan sterk verschillen. Vocht, temperatuur, bemesting, een dikke viltlaag en de conditie van het gras kunnen allemaal een rol spelen.

Het verschijnen van paddenstoelen betekent overigens niet automatisch dat je gazon ziek is. Paddenstoelen zijn de zichtbare vruchtlichamen van schimmels die zich grotendeels onder de grond bevinden. Ze kunnen bijvoorbeeld verschijnen op plaatsen waar organisch materiaal in de bodem wordt afgebroken.

Zie je tegelijkertijd dat het gras afsterft of grote verkleurde plekken ontwikkelt? Dan is het verstandig om eerst te achterhalen wat er precies aan de hand is voordat je een behandeling kiest.

Is een witte laag op tuingrond altijd schimmel?

Nee. Een witte of lichtgekleurde laag op de bodem kan verschillende oorzaken hebben.

Schimmeldraden

Onder bladeren, compost, boomschors en houtsnippers kun je witte draden aantreffen. Dit kunnen schimmeldraden zijn die betrokken zijn bij de afbraak van organisch materiaal. Dat is niet automatisch schadelijk.

Zouten of mineralen

Een witte aanslag kan ook bestaan uit achtergebleven mineralen of zouten. Dit zie je bijvoorbeeld bij potgrond en in situaties waarin water verdampt en opgeloste mineralen aan het oppervlak achterblijven.

Kalkachtige aanslag

Ook kalk uit water of uit gebruikte materialen kan een lichte aanslag veroorzaken. Kijk daarom niet alleen naar de kleur, maar ook naar de structuur en de plaats waar de aanslag voorkomt.

Moet je schimmel uit tuingrond verwijderen?

In de meeste gevallen hoef je zichtbare schimmeldraden in gezonde tuingrond niet te verwijderen. Ze kunnen simpelweg onderdeel zijn van het natuurlijke bodemleven.

Zie je echter dat planten tegelijkertijd achteruitgaan, wortels rotten of bepaalde plekken in de tuin steeds opnieuw problemen geven? Dan is verder onderzoek verstandig. Kijk daarbij naar de waterhuishouding, bodemstructuur, standplaats en symptomen van de betreffende plant.

Ga niet automatisch aan de slag met een schimmelbestrijdingsmiddel omdat je ergens schimmel ziet. Niet iedere schimmel is schadelijk en voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen gelden bovendien wettelijke toelatingen en gebruiksvoorschriften.

Conclusie

Schimmel in tuingrond is niet per definitie een probleem. Een gezonde bodem bevat juist enorme hoeveelheden micro-organismen en schimmels die een belangrijke rol spelen bij natuurlijke bodemprocessen.

Zie je witte schimmeldraden onder compost, bladeren of houtsnippers terwijl je planten gezond groeien? Dan is ingrijpen meestal niet nodig.

Gaan planten daarentegen achteruit of blijft de grond voortdurend nat? Onderzoek dan eerst de oorzaak. Door te zorgen voor een goede bodemstructuur, passende beplanting en een goede waterhuishouding creëer je de beste basis voor een gezonde tuin.