
Plagen herkennen in de tuin: symptomen & oorzaken
Plagen herkennen in de tuin: waar moet je op letten?
Gaten in bladeren, kleverige planten, vervormde jonge scheuten of planten die plotseling minder goed groeien: het kunnen allemaal aanwijzingen zijn dat er iets aan de hand is in je tuin. Soms is een plaag de oorzaak, maar vergelijkbare symptomen kunnen ook ontstaan door een plantenziekte, droogte, wateroverlast of een tekort aan voedingsstoffen.
Voordat je actie onderneemt, is het daarom belangrijk om eerst goed te kijken. Controleer niet alleen de bovenkant van het blad, maar ook de onderzijde, jonge scheuten, stengels en de grond rondom de plant.
Op deze pagina lees je waar je op kunt letten bij het herkennen van verschillende soorten plagen.
- Plagen herkennen
- Verschillende soorten plagen
- Sapzuigende insecten
- Bladetende dieren
- Aantasting van wortels
- Wat te doen als je een plaag ontdekt?
Hoe kun je een plaag herkennen?
Een plaag herkennen begint meestal met goed observeren. Soms zie je de veroorzaker direct, maar dat hoeft niet altijd het geval te zijn.
Let bijvoorbeeld op:
- gaten of happen uit het blad;
- verkleuringen en kleine stipjes;
- gekrulde of vervormde bladeren;
- kleverige aanslag;
- fijn spinsel;
- beschadigde jonge scheuten;
- plotselinge groeiachterstand;
- planten die zonder duidelijke reden verwelken.
Eén beschadigd blad betekent overigens niet meteen dat je met een ernstige plaag te maken hebt. Een rups, slak of ander dier kan incidenteel aan een plant vreten zonder dat er sprake is van een groot probleem.
Ook zegt het aantal aangetaste planten niet automatisch of iets wel of geen plaag is. Belangrijker is om te kijken wat de schade veroorzaakt en hoe snel de aantasting zich ontwikkelt.
Verschillende soorten plagen herkennen
Niet iedere plaag veroorzaakt dezelfde schade. Door goed naar het schadebeeld te kijken, kun je vaak al bepalen in welke richting je moet zoeken.
Een handig onderscheid is dat tussen dieren die plantensappen opnemen, dieren die aan bladeren vreten en organismen die ondergronds schade veroorzaken.
Sapzuigende insecten herkennen
Verschillende kleine insecten voeden zich met plantensappen. Bekende voorbeelden zijn:
- bladluizen;
- wittevliegen;
- schildluizen.
De precieze symptomen verschillen per soort.
Bij bladluizen zie je bijvoorbeeld vaak groepjes kleine insecten rondom jonge scheuten, knoppen en aan de onderzijde van bladeren. Het blad kan gaan krullen of vervormen.
Een ander opvallend verschijnsel is honingdauw. Dit is een kleverige, suikerrijke vloeistof die onder andere bladluizen en sommige andere sapzuigende insecten uitscheiden. Op deze laag kunnen vervolgens roetdauwschimmels groeien, waardoor een donkere aanslag zichtbaar kan worden.
Sommige sapzuigende insecten kunnen daarnaast plantenvirussen overbrengen. Dat betekent niet dat iedere plant met bladluis automatisch met een virus wordt besmet, maar het is wel een reden om aangetaste planten goed in de gaten te houden.
Wil je hier meer over weten? Lees dan ook ons artikel over bladluis herkennen en wat je ertegen kunt doen.
Bladetende dieren herkennen
Gaten, happen en beschadigde bladranden wijzen vaak op vraat.
Verschillende dieren kunnen hiervoor verantwoordelijk zijn, waaronder:
- rupsen;
- slakken;
- snuitkevers;
- verschillende andere kevers en larven.
Het schadebeeld kan helpen bij het vinden van de veroorzaker. Sommige dieren eten vanuit de rand van het blad, terwijl andere juist gaten midden in het blad veroorzaken.
Kijk daarom niet alleen naar de beschadiging, maar zoek ook naar de mogelijke veroorzaker. Controleer de onderzijde van bladeren en kijk tussen dicht op elkaar groeiende plantendelen.
Bij slakken kan een slijmspoor bijvoorbeeld een extra aanwijzing zijn.
Het handmatig verwijderen van een zichtbaar dier kan bij een beperkte aantasting soms al voldoende zijn. Bij een grotere of terugkerende aantasting is het verstandig eerst vast te stellen om welke soort het gaat voordat je verdere maatregelen neemt.
Schade aan de wortels herkennen
Ondergrondse aantasting is lastiger te herkennen omdat je de veroorzaker niet direct ziet.
Verschillende larven en andere organismen kunnen zich in de bodem bevinden en aan wortels of andere ondergrondse plantendelen vreten.
Bovengronds kan dat zich bijvoorbeeld uiten in:
- achterblijvende groei;
- verwelking;
- verkleuring;
- een plant die minder stevig in de grond staat;
- plaatselijk afstervende planten.
Deze symptomen betekenen echter niet automatisch dat er sprake is van wortelvraat. Te natte grond, droogte, wortelrot en andere problemen kunnen vergelijkbare verschijnselen veroorzaken.
Heb je geen duidelijke verklaring voor het achteruitgaan van een plant? Dan kan het zinvol zijn om voorzichtig rondom de wortelzone te kijken of daar iets opvallends te vinden is.
Een plaag of toch een plantenziekte?
Het onderscheid is niet altijd eenvoudig.
Een plant met bruine vlekken kan bijvoorbeeld zijn aangetast door een schimmel, maar verkleuring kan ook ontstaan door insectenschade of verkeerde groeiomstandigheden.
Fijn spinsel in combinatie met kleine lichte stipjes op het blad kan juist een aanwijzing zijn voor spint. Een witte laag op een blad kan daarentegen weer passen bij een schimmelziekte zoals echte meeldauw.
Kijk daarom altijd naar meerdere kenmerken tegelijk.
Zie je insecten, larven, vraatsporen, honingdauw of spinsel? Dan ligt een plaag meer voor de hand.
Zie je vooral vlekken, rotting, schimmelpluis of afwijkende verkleuringen zonder zichtbare dieren? Dan kan een plantenziekte of een probleem met de groeiomstandigheden een mogelijke oorzaak zijn.
Wat te doen als je een plaag ontdekt?
Niet ieder insect in je tuin hoeft bestreden te worden. Een tuin bestaat uit een compleet ecosysteem waarin insecten, vogels en andere dieren elkaar beïnvloeden.
Ontdek je een aantasting? Bepaal dan eerst om welke soort het gaat en hoe ernstig de schade daadwerkelijk is.
Bij een beperkte aantasting kan handmatig verwijderen soms voldoende zijn. Daarnaast kun je kijken naar de omstandigheden rondom de plant en naar de aanwezigheid van natuurlijke vijanden.
Wil je een middel gebruiken om een plaag te bestrijden? Gebruik dan uitsluitend een product dat voor die toepassing is toegelaten en volg de gebruiksaanwijzing op het etiket.
Gebruik niet zomaar azijn, zeep, schoonmaakmiddelen of andere huis-, tuin- en keukenproducten als bestrijdingsmiddel. Dat iets als 'natuurlijk' wordt gezien, betekent niet automatisch dat het voor gewasbescherming is toegestaan of geschikt is.
Plagen herkennen begint met goed kijken
Zie je iets vreemds aan je planten? Pak dan niet direct een bestrijdingsmiddel.
Draai eerst eens een paar bladeren om. Bekijk de jonge scheuten, controleer de stengels en kijk rondom de voet van de plant.
Probeer vervolgens antwoord te krijgen op drie vragen:
Wat zie ik? Wat veroorzaakt het? En is ingrijpen werkelijk nodig?
Door in die volgorde te werken voorkom je onnodige behandelingen en kun je veel gerichter bepalen wat jouw plant nodig heeft.
