Wanneer we het hebben over schimmels in de tuin is het belangrijk om onderscheid te maken tussen schimmels die een nuttige rol vervullen en schimmels die plantenziekten kunnen veroorzaken.
Schimmels horen namelijk van nature bij een gezonde tuin. In de bodem spelen veel soorten een belangrijke rol bij de afbraak van organisch materiaal en de kringloop van voedingsstoffen. Sommige schimmels leven zelfs samen met planten en kunnen zo onderdeel zijn van een gezond bodemleven.
Andere schimmels kunnen planten juist aantasten. Ze kunnen bijvoorbeeld vlekken, verkleuringen of een poederachtige laag op bladeren veroorzaken. Op deze pagina lees je hoe je dergelijke schimmelaantastingen kunt herkennen en welke omstandigheden daarbij een rol spelen.
De term 'schadelijke schimmels' gebruiken we voor het gemak voor schimmels die een plant kunnen aantasten of een plantenziekte kunnen veroorzaken.
Dat betekent niet dat iedere schimmel die je in de tuin tegenkomt schadelijk is. Integendeel: het overgrote deel van de schimmels in en op de bodem vormt gewoon onderdeel van het natuurlijke ecosysteem.
Pas wanneer een schimmel een plant aantast en daardoor bijvoorbeeld bladschade, groeiproblemen of andere ziekteverschijnselen veroorzaakt, kan er sprake zijn van een probleem.
Daarbij spelen ook de omstandigheden een belangrijke rol. Een plant die op de verkeerde standplaats staat of langdurig onder ongunstige omstandigheden groeit, kan gevoeliger zijn voor bepaalde aantastingen.
Een veelgehoorde gedachte is dat schimmelziekten uitsluitend ontstaan bij nat en vochtig weer. Dat is te eenvoudig.
Vocht speelt bij veel schimmelziekten inderdaad een belangrijke rol. Langdurig natte bladeren, een hoge luchtvochtigheid en weinig luchtcirculatie kunnen voor bepaalde schimmels gunstige omstandigheden creëren.
Maar niet iedere schimmelziekte ontwikkelt zich onder dezelfde omstandigheden.
Echte meeldauw is daarvan een bekend voorbeeld. Deze aantasting is herkenbaar aan een witte tot grijsachtige, poederige laag op bladeren en andere plantendelen en kan juist tijdens relatief warme en droge perioden duidelijk zichtbaar worden.
Kijk daarom niet alleen naar vocht, maar ook naar temperatuur, standplaats, luchtcirculatie en de conditie van de plant.
Er bestaan veel verschillende schimmels en schimmelachtige organismen die planten kunnen aantasten. Welke soorten je tegenkomt, hangt onder andere af van de planten in je tuin en de omstandigheden.
Bekende voorbeelden zijn:
De symptomen kunnen sterk van elkaar verschillen.
Bij echte meeldauw zie je bijvoorbeeld vaak een witte, poederachtige laag op het blad. Roest kan herkenbaar zijn aan geelachtige, oranje, bruine of roestkleurige plekjes en sporenhoopjes. Sterroetdauw veroorzaakt donkere vlekken op het blad en komt onder andere bij rozen voor.
Het schadebeeld geeft dus vaak een eerste aanwijzing, maar alleen op basis van een vlek of verkleuring is niet altijd met zekerheid vast te stellen wat er aan de hand is.
Zie je afwijkingen aan een plant? Probeer dan eerst te achterhalen waardoor deze worden veroorzaakt.
Bekijk niet alleen de aangetaste bladeren, maar ook de rest van de plant. Controleer daarnaast de standplaats, vochtigheid van de bodem en omstandigheden rondom de plant.
Afhankelijk van de aantasting kan het verstandig zijn om sterk aangetaste of afgestorven plantendelen te verwijderen. Gebruik daarbij schoon gereedschap en voorkom dat aangetast plantenmateriaal onnodig door de tuin wordt verspreid.
Ook de omstandigheden rondom de plant kunnen aandacht verdienen. Planten die erg dicht op elkaar staan drogen bijvoorbeeld minder gemakkelijk op. Snoeien of uitdunnen kan in sommige situaties zorgen voor meer luchtcirculatie.
Wil je een middel gebruiken tegen een plantenziekte? Controleer dan altijd of het betreffende product voor die specifieke toepassing is toegelaten en volg de aanwijzingen op het etiket.
Gebruik niet zomaar huis-, tuin- en keukenmiddelen omdat ze als 'natuurlijk' worden omschreven. Natuurlijk betekent niet automatisch dat een toepassing effectief, veilig of toegestaan is.
Volledig voorkomen dat een plant ooit door een schimmelziekte wordt aangetast is vrijwel onmogelijk. Je kunt wel zorgen voor zo gunstig mogelijke groeiomstandigheden.
Begin bij de juiste plant op de juiste plaats. Een zonminnende plant die voortdurend in een vochtige, donkere hoek staat, zal zich anders ontwikkelen dan dezelfde plant op een geschikte standplaats.
Let daarnaast op voldoende plantafstand. Wanneer planten erg dicht tegen elkaar staan, blijft het blad na regen of beregening langer vochtig.
Ook de manier waarop je water geeft kan verschil maken. Geef water waar mogelijk bij de bodem in plaats van voortdurend over het blad en voorkom dat planten onnodig lang nat blijven.
Andere aandachtspunten zijn:
Een sterke plant in passende groeiomstandigheden is geen garantie tegen plantenziekten, maar vormt wel een goede basis voor een gezonde tuin.
Het doel hoeft niet te zijn om zoveel mogelijk schimmels uit je tuin te verwijderen.
Onder de grond bevindt zich een enorm netwerk van bodemorganismen, waaronder schimmels. Ze helpen organisch materiaal af te breken en maken deel uit van het natuurlijke bodemleven. Sommige schimmels leven bovendien nauw samen met plantenwortels.
Zie je ergens een paddenstoel of schimmel in de bodem? Dan betekent dat dus niet automatisch dat er iets mis is.
Maak daarom onderscheid tussen het natuurlijke bodemleven en een daadwerkelijke aantasting van een plant. Zie je afwijkingen zoals opvallende bladvlekken, verkleuringen, groeiproblemen of een poederachtige laag? Dan is het verstandig om eerst vast te stellen wat de oorzaak is voordat je actie onderneemt.
Zo werk je niet tegen de natuur in, maar probeer je het natuurlijke evenwicht in je tuin zoveel mogelijk te behouden.
paul leuridan
op 23 Jul 2020Rikjan
op 28 Sep 2019oana
op 04 Apr 2019