Schimmels horen bij de natuur en zijn overal in de tuin aanwezig. Veel soorten spelen een nuttige rol in de bodem, bijvoorbeeld bij het afbreken van organisch materiaal. Andere schimmels kunnen planten aantasten en een plantenziekte veroorzaken.
Zie je vreemde vlekken, verkleuringen of een poederachtige laag op een plant? Dan kan er sprake zijn van een schimmelaantasting. Het is belangrijk om eerst te achterhalen wat er precies aan de hand is voordat je actie onderneemt.
Op deze pagina bespreken we een aantal bekende schimmelziekten en de kenmerken waaraan je ze kunt herkennen.
Er bestaan enorm veel soorten schimmels. Slechts een gedeelte daarvan veroorzaakt problemen bij planten.
Bekende schimmelziekten en schimmelachtige aantastingen die je in de tuin kunt tegenkomen zijn onder andere:
Welke aantasting voorkomt, hangt onder andere af van de plantensoort, het seizoen en de omstandigheden in de tuin.
Ook de symptomen verschillen. Soms verschijnen er vlekken op het blad, terwijl bij andere aantastingen een poederachtige laag, verkleuring of afsterving van plantendelen zichtbaar wordt.
Aan het uiterlijk van een plant kun je vaak een eerste aanwijzing krijgen over wat er aan de hand is. Houd er wel rekening mee dat verschillende plantenziekten vergelijkbare symptomen kunnen veroorzaken.
| Schimmelziekte | Mogelijke kenmerken |
|---|---|
| Roest | Gele, oranje, bruine of roestkleurige vlekjes en sporenhoopjes op het blad. |
| Echte meeldauw | Een witte tot grijsachtige, poederige laag op bladeren, stengels of andere plantendelen. |
| Valse meeldauw | Vaak geelachtige of verbleekte vlekken aan de bovenzijde van het blad en een grijsachtig tot wit schimmelpluis aan de onderzijde. |
| Sterroetdauw | Donkere tot zwarte vlekken, vaak met een rafelige of stervormige rand. Komt veel voor bij rozen. Aangetast blad kan vergelen en afvallen. |
| Grauwe schimmel (Botrytis) | Bruine of rottende plantendelen waarop onder gunstige omstandigheden een grijs schimmelpluis kan ontstaan. |
| Kiemplantenziekte | Jonge zaailingen worden bij de grond dun, slap of donker en kunnen vervolgens omvallen. |
| Rooddraad | Komt voor in gazons. Plaatselijke verkleuring van het gras waarbij onder bepaalde omstandigheden roodachtige of roze draadjes zichtbaar kunnen zijn. |
| Sneeuwschimmel | Kan verkleurde of afgestorven plekken in het gazon veroorzaken, soms met zichtbaar schimmelpluis. |
Deze kenmerken geven een indicatie. Een bruine vlek betekent bijvoorbeeld niet automatisch dat een plant een schimmelziekte heeft. Ook droogte, voedingstekorten, vraat, beschadiging en andere plantenziekten kunnen voor vergelijkbare symptomen zorgen.
Echte meeldauw is waarschijnlijk één van de bekendste aantastingen in de tuin.
De ziekte is vaak herkenbaar aan een witte of grijsachtige, poederige laag. Deze kan op bladeren, stengels en soms andere delen van een plant verschijnen.
Opvallend is dat echte meeldauw niet uitsluitend tijdens natte perioden voorkomt. De verschillende soorten die echte meeldauw veroorzaken kunnen zich ook onder relatief droge omstandigheden ontwikkelen.
De naam doet vermoeden dat echte en valse meeldauw vrijwel hetzelfde zijn, maar biologisch gezien verschillen ze van elkaar.
Bij valse meeldauw zijn aan de bovenzijde van het blad vaak geelachtige of verbleekte plekken zichtbaar. Aan de onderzijde kan een grijsachtig tot wit schimmelachtig laagje ontstaan.
Vochtige omstandigheden kunnen bij verschillende soorten valse meeldauw een belangrijke rol spelen.
Roest is een verzamelnaam voor verschillende schimmelziekten.
Een aantasting is vaak herkenbaar aan kleine geelachtige, oranje, bruine of roestkleurige plekjes. Vooral aan de onderzijde van het blad kunnen sporenhoopjes zichtbaar zijn.
Bij een sterke aantasting kan het blad uiteindelijk verkleuren en vroegtijdig afvallen.
Botrytis wordt ook wel grauwe schimmel genoemd. Deze schimmel kan veel verschillende planten en plantendelen aantasten.
Beschadigd, afgestorven of verzwakt plantenweefsel kan gevoelig zijn voor aantasting. Onder gunstige omstandigheden kan vervolgens het kenmerkende grijze schimmelpluis zichtbaar worden.
Goede luchtcirculatie en het voorkomen dat planten onnodig lang nat blijven, kunnen daarom aandachtspunten zijn bij planten die gevoelig zijn voor Botrytis.
Niet iedere afwijking aan een plant wordt veroorzaakt door een schimmel.
Een goed voorbeeld zijn bladluizen en mijten. Deze werden vroeger nogal eens samen met schimmelaantastingen besproken omdat de symptomen op het eerste gezicht op elkaar kunnen lijken. Biologisch gezien zijn het echter totaal verschillende organismen.
Bladluizen zijn insecten die zich voeden met plantensappen. Ze kunnen honingdauw uitscheiden, waardoor bladeren kleverig worden. Op deze honingdauw kan vervolgens een donkere schimmel groeien, de zogenaamde roetdauw.
De schimmel is in dat geval dus een gevolg van de aanwezigheid van honingdauw en niet de oorspronkelijke oorzaak van de aantasting.
Mijten behoren tot de spinachtigen. Sommige soorten kunnen kleine lichte stipjes, verkleuring en fijne spinseldraden op planten veroorzaken.
Zie je witte schimmeldraden tussen houtsnippers, bladeren of ander dood organisch materiaal? Dan hoeft er helemaal geen sprake te zijn van een plantenziekte.
Veel schimmels leven juist van dood organisch materiaal en helpen dit af te breken.
Kijk daarom vooral waar de schimmel voorkomt.
Schimmeldraden tussen verterende houtsnippers vertellen een ander verhaal dan een witte poederachtige laag op de levende bladeren van een plant.
Wanneer een plant afwijkingen vertoont, is de verleiding groot om meteen naar een oplossing te zoeken. Toch is het verstandiger om eerst de oorzaak te achterhalen.
Controleer bijvoorbeeld:
Pas wanneer je weet wat er waarschijnlijk aan de hand is, kun je bepalen of ingrijpen nodig is.
Wil je daarvoor een gewasbeschermingsmiddel gebruiken? Controleer dan altijd of het middel voor de betreffende toepassing is toegelaten en volg de gebruiksaanwijzing op het etiket.
En onthoud vooral: niet iedere schimmel in de tuin is een probleem. Veel schimmels zijn juist een normaal en belangrijk onderdeel van het natuurlijke bodemleven.
M.Akkermans
op 04 Jun 2019